Kiến trúc chùa Việt: tam quan, chính điện và hậu cung trong một ngôi chùa

Kiến trúc chùa Việt luôn có một bố cục quen thuộc mà hài hòa. Từ cổng vào đến điện thờ, mọi không gian nối nhau theo trật tự. Hiểu bố cục ấy, khách đến chùa sẽ cảm nhận sâu sắc hơn.

Kiến trúc chùa gắn liền với đời sống làng quê Việt Nam bao đời. Mái ngói cong, cột gỗ trầm và sân gạch đỏ là hình ảnh thân thuộc. Đó là vẻ đẹp mộc mạc mà trang nghiêm của chùa quê Việt.

Kiến trúc chùa Việt bắt đầu từ cổng tam quan trầm mặc

Tam quan là cổng lớn có ba lối đi vào sân chùa. Lối giữa rộng nhất thường dành cho chư tăng và dịp lễ lớn. Hai lối hai bên dành cho khách thập phương ra vào hằng ngày.

Trên cổng tam quan thường có gác nhỏ treo chuông hoặc trống. Tiếng chuông sớm chiều vang xa khắp xóm làng quanh chùa. Cổng cũng là ranh giới giữa cõi ồn ào và chốn thanh tịnh.

Bước qua cổng, khách như trút bỏ muộn phiền của đời thường. Tâm thế chậm lại, bước chân cũng nhẹ nhàng và yên tĩnh hơn. Người xưa xây cổng cao rộng để đón khách bằng lòng khoan dung.

“Qua cổng tam quan, người ta để lại sau lưng những ồn ào.”

Chính điện là trái tim trang nghiêm của ngôi chùa

Đi qua sân chùa, khách bước vào chính điện ở vị trí trung tâm. Đây là nơi thờ Phật và diễn ra các thời khóa tụng niệm. Không gian điện trầm ấm với mùi hương trầm thoang thoảng.

Chính điện thường xây bằng cột gỗ lớn, kèo chồng và mái ngói cong. Đầu đao cong vút như cánh chim là nét đẹp rất riêng của chùa Việt. Kết cấu gỗ mộng chắc chắn đã đứng vững qua nhiều thế kỷ.

Chính điện trong kiến trúc chùa Việt với cột gỗ lớn, mái ngói cong đầu đao và ban thờ trang nghiêm, ánh sáng dịu (ảnh đại diện)

Ban thờ Phật đặt ở gian giữa với nhiều lớp tượng theo thứ bậc. Hai bên là hoành phi, câu đối khắc chữ Hán sơn son thếp vàng. Ánh đèn dầu và nến làm không gian thêm ấm cúng, tôn nghiêm.

Sàn điện thường lát gạch đỏ hoặc gỗ, sạch sẽ và mát lành. Khách vào điện bỏ dép bên ngoài và đi chân trần nhẹ nhàng. Nếp nhỏ ấy giữ cho điện thờ luôn sạch và yên tĩnh.

Hậu cung, nhà tổ và khoảng không gian phía sau

Phía sau chính điện là hậu cung, nơi thờ tự sâu kín và trang trọng. Nhiều chùa đặt nơi đây ban thờ các vị Phật và Bồ tát. Không gian phía sau thường yên tĩnh hơn cả khu điện chính.

Cổng tam quan bằng gỗ và gạch trong kiến trúc chùa Việt nhìn từ sân trong, phía sau là vườn cây xanh yên tĩnh

Nhà tổ là nơi thờ các vị tổ sư từng trụ trì chùa. Đây cũng là nơi nhà chùa tưởng nhớ công lao người đi trước. Khách ít khi vào nhà tổ nếu không có dịp đặc biệt.

Khu vườn sau chùa thường có tháp thờ và nhiều cây cổ thụ. Tháp nhỏ bằng gạch hoặc đá là nơi an trí tro cốt chư tăng. Dạo bước nơi đây, lòng người lắng xuống giữa màu xanh trầm mặc.

Tam quan, chính điện và hậu cung làm nên bố cục chùa Việt hài hòa. Mỗi không gian có một vai trò riêng mà gắn kết chặt chẽ. Hiểu thêm kiến trúc chùa, mỗi chuyến đi lễ thêm phần ý nghĩa.

Bạn ấn tượng nhất với phần nào khi bước vào một ngôi chùa? Là cổng tam quan, chính điện hay khoảng sân sau yên tĩnh?

Bài viết liên quan: